DRC irashyize iva ku izima isinyana n'u Rwanda amasezerano ku bufatanye mu bukungu

Ku rubuga rwa Leta Zunze Ubumwe za America hashyizwe Itangazo Rihuriweho ku Nama ya Kane y’Inteko Ishinzwe Kugenzura Isesengura ry’Amasezerano y’Amahoro hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo n’u Rwanda, n’Isinywa rya Mbere ry’Inyandiko y’Ubukungu bw’Akarere

Abahagarariye Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo (RDC) na Repubulika y’u Rwanda, bafatanyije n’intumwa za Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Leta ya Qatar, Repubulika ya Togo (nk’umuhuza wa AU), ndetse n’abahagarariye Komisiyo ya AU, bahuriye i Washington, D.C., mu nama ya kane y’Inteko Ishinzwe Kugenzura Isesengura ry’Amasezerano y’Amahoro(Joint Oversight Committee) hagamijwe gusuzuma ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro yasinyiwe muri uwo mujyi ku itariki ya 27 Kamena 2025.

Intambwe nshya mu bufatanye bwa Kongo n’u Rwanda

Muri iyo nama, intumwa za Kongo na Rwanda zasinyiye bwa mbere inyandiko y’ingenzi yiswe Inyandiko y’Ubukungu bw’Akarere (Regional Economic Integration Framework – REIF), iyobowe na Under Secretary Hooker na Senior Advisor Boulos.

Iyi nyandiko isobanura uburyo bwo gushimangira ubufatanye mu bukungu n’iterambere hagati y’ibihugu byombi, igaragaza ko amahoro ashobora kuvamo inyungu zifatika n’amahirwe y’ishoramari n’imibereho myiza y’abaturage bo mu karere. Ariko kandi, ishyirwa mu bikorwa rya REIF rizaterwa n’uko Amasezerano y’imirongo migari y’Ibikorwa (CONOPS) n’Amabwiriza y’Ingendo z’Ibikorwa (OPORD) by’amasezerano y’amahoro bizubahirizwa neza, bigaragaza ko amahoro, umutekano n’iterambere bifitanye isano ikomeye.

Gushyira mu bikorwa amasezerano y’amahoro

Inteko yemeje ko hari igihe cy’isinzikiriro mu gushyira mu bikorwa amasezerano ya Washington, ariko bemeranya kongera imbaraga kugira ngo ibyo byemezo bishyirwe mu bikorwa.

Impande zombi zasinyiye ingamba z’igihe gito zirimo:

• gukomeza ibikorwa byo kurwanya umutwe wa FDLR n’indi mitwe ifitanye isano na wo,

• gushyira mu bikorwa gahunda yo gusubiza inyuma ingabo no gukuraho ingamba zo kwirwanaho ku ruhande rw’u Rwanda,

• gutegura operasiyo za gisirikare mu gice cyihariye cyavuzweho,

• no gushyiraho amasezerano y’ishyirwa mu bikorwa yemejwe ku mpande zombi.

Impande zombi zashimye intambwe zimwe zimaze guterwa, zongera kwiyemeza kwirinda ibikorwa cyangwa amagambo ashobora guteza umwuka mubi, cyane cyane ibitero bya politiki cyangwa imvugo yakoma mu nkokora ishyirwa mu bikorwa ryuzuye ry’amasezerano, harimo no mu manza mpuzamahanga.

Umusanzu w’inzego zinyuranye

Leta ya Qatar yatangaje amakuru mashya ku biganiro bikomeje kubera i Doha hagati ya RDC na AFC/M23, aho hari intambwe imaze guterwa ku ngingo zikomeye zirimo gufungura imfungwa.

Inteko yashimye kandi inama ya mbere y’ubugenzuzi bw’amasezerano y’agahenge yabereye i Doha ku ya 5 Ugushyingo 2025, yongera gushimangira ko uburyo bwa Doha bufite uruhare rukomeye mu gushyigikira ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro muri rusange.

Kwiyemeza gukomeza inzira y’amahoro

Impande zombi – Kongo n’u Rwanda – zagaragaje ubushake bwo gukomeza urugendo rwo kubaka amahoro n’iterambere ry’akarere, zishimira intambwe imaze guterwa n’ubufatanye bw’ibihugu byabafashije.

Zashimiye by’umwihariko Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Qatar, Togo, na Uniyemu Afurika, ku bufasha buhoraho mu kugarura amahoro, umutekano n’iterambere mu Burasirazuba bwa Kongo no mu Karere k’Ibirunga.

Umwanditsi mukuru Noel Mporebuke